Âm nhạc giúp chúng ta ghi nhớ tốt và sáng tạo hơn như thế nào?

Âm nhạc có ảnh hưởng rộng lớn và sâu sắc đến đời sống tinh thần của thế hệ trẻ. Nhưng không phải chỉ có giải trí, âm nhạc còn giúp chúng ta tăng cường và kích thích các hoạt động tư duy, điều hòa hoạt động của vỏ não, hỗ trợ lớn cho chúng ta trong việc học hành.

Với một em nhỏ mới học tiếng Anh, việc nhớ hết bảng chữ cái cũng không phải là một việc dễ dàng. Tuy nhiên, việc ghi nhớ bảng chữ cái trở nên thật đơn giản khi âm đọc của toàn bộ bảng chữ cái được phổ nhạc để trở thành bài hát A,B,C. 

Không nhất thiết phải phổ nhạc hay thêm âm điệu vào những bài học mới giúp chúng ta nhớ được lâu hơn. Mt thí nghiệm về ảnh hưởng của âm nhạc đến khả năng nhớ của một nhóm sinh viên trong khi nghe nhạc đã được tiến hành. Kết quả chỉ ra rằng, nhóm sinh viên nghe nhạc của Mozart trong khi học tập ghi nhớ vấn đề tốt hơn nhóm sinh viên nghe nhạc bình thường, khi được kiểm tra kết quả học tập vào 1 tuần sau đó. Nhóm sinh viên nghe nhạc này lại ghi nhớ vấn đề tốt hơn nhóm sinh viên không nghe nhạc, nhưng khả năng ghi nhớ vấn đề kém nhất lại thuộc về nhóm sinh viên nghe nhạc rock trong khi học tập.

Hiện tượng ta có thể nhớ lâu hơn khi học tập hay làm việc dưới nền nhạc cổ điển, mà ở đây là nhạc của Mozart, được gọi bằng cái tên "Hiệu ứng Mozart". Các nghiên cứu về sóng điện não cho thấy rằng, nhạc của Mozart kích thích hoạt động của các vùng thuỳ não quản lý không gian nằm bên bán cầu não phải, là bán cầu não đặc trưng cho các khả năng về nghệ thuật cùng tư duy trừu tượng. Khi ta học tập hay làm việc, ta thường sử dụng bán cầu não trái do bán cầu não trái chứa các thuỳ để sử lí tư duy logic. Vừa nghe nhạc, vừa làm việc giúp liên kết hoạt động của hai bán cầu não và nhờ đó đạt được hiệu quả cao hơn, giúp ta nhớ được tốt hơn.

Các tác dụng tích cực của âm nhạc đã được biết đến từ xa xưa. Trước công nguyên đã từng có những lễ hội ở Hy Lạp, ở đó người ta thuyết trình dưới nền nhạc của đàn lyre. Thính giả thường nhớ lâu hơn những bài thuyết trình khi có nền nhạc và hiệu quả thuyết trình cao hơn. 

Âm nhạc cũng được áp dụng như một phương pháp trị liệu trong y học.Âm nhạc có thể tạo ta trạng thái thư giãn cho cả tinh thần lẫn cơ thể. Người ta phát hiện ra rằng khi nghe những bản nhạc êm dịu hay nhạc cổ điển, cường độ sóng alpha trong não tăng cao và lan toả ra cả hai bán cầu não. Sóng alpha là dạng sóng nghỉ ngơi khi cơ thể ở trạng thái thư giãn và có thể đạt được bằng nhiều cách. Tuy nhiên, hiệu quả của âm nhạc trong việc làm tăng cường độ sóng alpha là phi thường, nó có thể đạt được trong giây lát cường độ sóng alpha mà những người ngồi thiền có lẽ phải mất cả tuần mới đạt được.

Âm nhạc điều hòa hoạt động của vỏ não, nên kích thích các hoạt động sáng tạo.Thiên tài vật lý Einstein đồng thời cũng là một tay Violin cừ khôi, ông vẫn thường chơi đàn mỗi lúc nghỉ ngơi. Nhiều nhà khoa học vĩ đại khác cũng đồng thời là những nghệ sĩ tài ba.

Việc học tập, và nhất là học trong trường học, là ta vận dụng bán cầu não trái cho việc lập luận logic cũng như ghi nhớ một cách có ý thức. Khi bán cầu não trái ở vào vị trí điều khiển thì thường hoạt động của bán cầu não phải sẽ bị hạn chế, làm tê liệt sự liên kết giữa hai bán cầu não. 

Nghe nhạc, giúp kích thích sự hoạt động của bán cầu não phải, liên kết hoạt động của hai bán cầu não. Bán cầu não phải tiếp nhận và sử lý những thông tin phi ngôn từ, về không gian, nghệ thuật, do đó tạo cảm hứng sáng tạo mới. Sự kết hợp giữa bán cầu não trái và bán cầu não phải là sự kết hợp của cả tư duy logic lẫn tư duy trừu tượng, là điều kiện cần thiết để phát huy được tư duy sáng tạo hữu ích.

Chỉ bằng việc kích thích hoạt động của nửa bán cầu não trái trong việc học tập thường ngày, chúng ta đã rất tuyệt vời. Thế nhưng sẽ tuyệt vời hơn rất nhiều nếu chúng ta vận dụng được cả hoạt động của bán cầu não phải vẫn thường bị bỏ quên. Bằng cách nào? Biện pháp đơn giản mà hiệu quả là sử dụng âm nhạc. Âm nhạc thích hợp, với những tác dụng kỳ diệu của nó, là liệu pháp cho tương lai.

Mời bạn cùng thư giãn với bản giao hưởng 4 mùa của Vivaldi - một tác phẩm âm nhạc quá tuyệt vời mà bạn nên nghe thường xuyên.

P/s: Ngay trước khi viết bài này, tôi đang chuẩn bị bài giảng và tìm được bài nhạc này trên Youtube.